Israel chán Mỹ, thân Nga

Thủ tướng Israel từ chối thăm Mỹ và gặp Tổng thống Barack Obama trong khi thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ hợp tác với Moscow.

Nhà Trắng "sốc" khi biết tin Thủ tướng Israel  Benjamin Netanyahu từ chối lời đề nghị tới gặp Tổng thống Barack Obama trong tháng này và đồng thời hủy chuyến thăm tới Mỹ.

"Chúng tôi đã mong chờ tổ chức cuộc gặp song phương và chúng tôi bất ngờ khi biết thông tin đầutiên trên truyền thông rằng thủ tướng đã chọn cách hủy chuyến thăm, thay vì chấp nhận lời mời của chúng tôi", Reuters dẫn lời Ned Price, phát ngôn viên Hội đồng An ninh Quốc gia của Nhà Trắng, hôm 8/3 cho biết.

Phát ngôn viên của Nhà Trắng đồng thời bác bỏ thông tin trên báo chí Israel rằng Mỹ không thể sắp xếp theo lịch trình của thủ tướng.

Israel chan My, than Nga 
Tổng thống Mỹ Barack Obama và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: Reuters

Trước đó, Nhà Trắng thông báo chính phủ Israel từng đề nghị thực hiện cuộc gặp giữa Tổng thống nước này là ông Netanyahu và Tổ thống Obama vào ngày 18/3 hoặc 19/3 và cách đây hai tuần, Thủ tướng Israel được đề xuất hội kiến vào ngày 18/3.

Quyết định hủy chuyến thăm Mỹ của ông Netanyahu là diễn biến mới nhất trong quan hệ căng thẳng với ông Obama. Đặc biệt là trong khi thỏa thuận quốc phòng song phương vẫn chưa làm Israel hài lòng, những diễn biến từ giá dầu và việc Mỹ dẫn đầu trong thỏa thuận hạt nhân với đối thủ của nước này là Iran hồi năm ngoái vẫn chưa là Tel- Aviv nguôi ngoai.

Trong khi đó, mối quan hệ với Nga hiện nay còn được Israel coi trọng hơn bao giờ hết.

Nước này cũng thẳng thừng từ chối chuyến thăm sang Australia, quốc gia có quan hệ trước nay vẫn nồng ấm với Irael vì trùng với chuyến thăm của người đứng đầu Điện Kremlin.

Cụ thể, chuyến thăm cấp nhà nước dự kiến của Tổng thống Israel Reuven Rivlin tới Australia vào ngày 17/3 tới đã được Jerusalem và Canberra trực tiếp lên lịch.

Song, trớ trêu thay, ngay sau khi vừa chốt lịch với Australia vào ngày 17/3, phía Nga lại đề nghị một "cái hẹn" vào đúng ngày đó sang thăm Tel Aviv. Điều này đã buộc Thủ tướng và Tổng thống Israel dù khó chịu với nhau từ trước đó vẫn ngồi lại bàn bạc và quyết định: Moscow vẫn là quan trọng nhất.

“Do các diễn biến khu vực liên quan đến tình hình Trung Đông và nhu cầu về một cuộc gặp gỡ giữa hai nhà lãnh đạo của Nga và Israel tại Moskva nên Tổng thống Rivlin đã buộc phải hoãn chuyến công du đến Australia. Quyết định này được đưa ra sau khi có sự tham vấn với các cơ quan hữu quan trong Bộ Ngoại giao và Thủ tướng Netanyahu”, Phủ Tổng thống Israel cho hay.

Bên cạnh đó, các diễn tiến của giá dầu cho thấy việc Israel lựa chọn hợp tác với Nga là một bước đi khôn ngoan của quốc gia này.

 Theo chuyên gia người Mỹ Josh Cohen: "Đưa tập đoàn năng lượng nhà nước Nga Gazprom vào cuộc chơi sẽ là điều gây tranh cãi, nhưng cũng có thể giúp tăng cường an ninh của Israel và củng cố vị thế địa chính trị rộng lớn hơn của quốc gia này".

Giới phân tích đã phân tích sự khôn ngoan này. Thứ nhất, quan hệ giữa Israel và Nga tiếp tục được duy trì và vững mạnh, trong khi đó, vẫn căng thẳng với Mỹ.

Thứ hai, việc mời Nga gia nhập thị trường khí đốt Israel sẽ trở thành đòn bẩy lớn, thúc đẩy tổng thống Putin ưu tiên các lợi ích an ninh cốt lõi của Israel trong khu vực.

Cuối cùng, việc cho phép Gazprom đóng một vai trò nào đó trong ngành công nghiệp năng lượng của Israel sẽ giúp bảo đảm an toàn và an ninh cơ sở hạ tầng khai thác khí đốt ngoài khơi Israel.

Cuộc chiến Trung Đông mang lại nhiều lợi thế

Rõ ràng, với việc hiện đại hóa quân đội và triển khai lực lượng tới Trung Đông, Moskva đã tự tạo cho mình những năng lực đáng kể, ảnh hưởng không nhỏ tới lợi ích của Israel.

Thứ nhất, mặc dù Israel vẫn cương quyết đứng ngoài cuộc chiến ở Syria, có một “giới hạn đỏ” mà Israel kiên định giữ vững là không cho phép các loại vũ khí tân tiến được triển khai từ Iran tới Syria hay tới lực lượng Hezbollah ở Liban.

Israel chan My, than Nga 
Israel vẫn muốn thân thiết với Nga hơn Mỹ.

Lực lượng Không quân Israel cho rằng, việc Nga triển khai tên lửa đất đối không S-400 là mối lo ngại đặc biệt lớn đối với Israel. Với tầm bắn 250 dặm và khả năng tấn công 36 máy bay cùng lúc, S-400 có thể trở thành nhân tố thay đổi đáng kể cuộc chơi. Một sỹ quan cấp cao của Israel thậm chí còn miêu tả loại tên lửa này là “cơn ác mộng”.

Khi đó, Israel cần sự đảm bảo từ phía Nga rằng các tên lửa S-400 sẽ không cản trở hoạt động của máy bay Israel trên không phận Syria.

Xuất phát từ những lo ngại này, cũng như mong muốn tránh va chạm với quân đội Nga, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã tới thăm Nga để gặp ông Putin ngay khi Moskva đưa ra các cam kết quân sự với Syria.

Sau cuộc gặp này, cũng như một cuộc gặp bên lề hội nghị khí hậu ở Paris, Thủ tướng Netanyahu đã nhận được cam kết đảm bảo từ phía ông Putin.

Tuy nhiên, 6 tuần sau đó, tình hình đã có những thay đổi tiêu cực. Theo một nguồn tin, Nga đang vận chuyển vũ khí trực tiếp tới Hezbollah, bởi Moskva cho rằng Hezbollah là lực lượng chiến đấu hiệu quả hơn quân đội Syria.

Khi đó, lo ngại thứ nhất từ Israel lại là sự lưu tâm của Nga với Israel khi triển khai vũ khi tới Hezbollah.

Thứ hai, Israel không hài lòng với việc Nga cung cấp vũ khí cho Iran. Sau thỏa thuận ký hồi năm 2007 để cung cấp các tên lửa phòng không S-300 cho Iran, Nga đã hoãn thực thi thỏa thuận dưới sức ép của phương Tây và do tôn trọng lo ngại của Israel.

Tuy nhiên, sau khi cùng các cường quốc và Iran ký thỏa thuận hạt nhân hồi tháng 7 năm ngoái, Nga lại công bố ý định hoàn tất thỏa thuận nói trên. Israel đang tìm cách tận dụng mối quan hệ tốt đẹp với ông Putin để hạn chế những tác động tiêu cực từ quyết định này của Moskva, nhất là đảm bảo Hezbollah không bao giờ sở hữu hệ thống tên lửa S-300.

Cuối cùng, một trong những vấn đề chi phối mối quan hệ song phương giữa Nga và Israel là khoảng 200.000 người Do Thái hiện đang sinh sống ở Nga. Trên thực tế, những suy nghĩ tích cực của ông Putin đối với Israel xuất phát từ quan điểm tôn trọng các tín ngưỡng và tư tưởng Do Thái của chính ông.

 
Tổng thống Nga Vladimir Putin từng nói sẵn sàng đón nhận người Do Thái ở châu Âu. Ảnh: Reuters

Ông Putin từng nhấn mạnh “kịch liệt phản đối mọi hình thức bài Do Thái và bài ngoại”, đảm bảo trao trả lại cho người Do Thái nhiều thánh đường từng bị chiếm đóng dưới thời Xôviết và ban hành luật cấm bình luận phỉ báng Do Thái. Giới lãnh đạo Israel biết rằng bất chấp những quan điểm cá nhân tích cực đối với Do Thái của ông Putin, sự suy yếu trong quan hệ song phương có thể ảnh hưởng tới cuộc sống của cộng đồng Do Thái tại Nga, và điều này càng khiến giới chức Israel kiên trì đảm bảo quan hệ hữu hảo với Kremlin.

Chính sách đối ngoại của Israel trong cuộc khủng hoảng Ukraine phản ánh rõ nét quan điểm tránh mâu thuẫn và thù địch với ông Putin. Sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea, Israel đã tránh bỏ phiếu về một nghị quyết của Liên hợp quốc nhằm lên án hành động của Nga, và Ngoại trưởng Israel Avigdor Lieberman chỉ nhấn mạnh: “Lập trường của chúng tôi là hy vọng Nga và Ukraine sẽ tìm cách nhanh chóng bình thường hóa quan hệ, tìm cách đối thoại và giải quyết mọi vấn đề một cách hòa bình”.

Israel còn bất chấp sự phản đối của Mỹ để thiết lập một đường dây liên lạc mã hóa giữa hai văn phòng tổng thống Netanyahu và Putin, một tín hiệu cho thấy mong muốn duy trì quan hệ bền chặt với Moskva.

Nguồn: baodatviet.vn